Johan van der Gaag is docent aardrijkskunde op Dalton Den Haag en zit al bijna 24 jaar in het onderwijs. Met 300 leerlingen en 14 klassen weet hij als geen ander hoeveel tijd er gaat zitten in het nakijken van toetsen. Via de AI-werkgroep van zijn school kwam hij in aanraking met Examplary. We spraken hem over zijn ervaringen, en over de verrassing die de feedback voor leerlingen bleek te zijn.
Hoe ben je bij Examplary terechtgekomen?
"Wij hebben dit jaar een AI-werkgroep op school. Eigenlijk een brainstorm met collega's over wat er allemaal mogelijk is. Eén van mijn collega's gooide de naam Examplary op tafel. Die dropte dat en dat was het dan weer. Dus toen dacht ik: nou, dan ga ik zelf eens kijken."
Wat maakte je nieuwsgierig?
"Ik zit al bijna 24 jaar in het onderwijs en dat is nog steeds superleuk. Maar al dat nakijkwerk… ja, het is mooi om te zien wat je leerlingen presteren, maar het is gewoon een grote bak werk. Ik heb 300 leerlingen, 14 klassen. Bij een proefwerk zit je gemiddeld op anderhalf uur per klas. En dan heb je ook nog praktische opdrachten tussendoor. Als je ergens tijd kunt terugwinnen, dan is het daar."
Hoe ging het nakijken met Examplary?
"De eerste toets was vooral investeren. Dat is logisch, het is nieuw. Maar bij de tweede toets merkte ik al: hé, dit gaat vlotter. Je hebt gewoon één vraag op het scherm, je gaat daar alle leerlingen langs - tak, tak, tak. Ik deed dat op papier eigenlijk ook al zo, blokken van vier of vijf vragen tegelijk. Nu doet de AI het voorwerk en hoef ik het alleen nog te controleren."
"Bij de tweede toets merkte ik al: hé, dit gaat vlotter"
Hoe accuraat vind je de beoordeling van de AI?
"Bij meerkeuzevragen en korte antwoorden, dat doet de computer gewoon feilloos. Bij open vragen is het nog wel goed kijken, en dat is ook terecht. Ik zie het eigenlijk als een nakijkhulpje. Stel, een leerling moet drie kernbegrippen noemen in een open antwoord. Dan zegt de AI alvast: er lijkt er eentje te missen. Dat check ik dan nog even. De accuraatheid is behoorlijk hoog, maar ik lees open vragen altijd nog door. Je bent en blijft als docent verantwoordelijk."
Is dat vergelijkbaar met hoe collega's onderling nakijken?
"Ja, het lijkt er wel op eigenlijk. We hebben het met drie andere collega's vergeleken na een toetsweek, en het verschil met de AI lijkt niet groter dan het verschil tussen ons onderling. We delen de gemiddelden, niet elke vraag natuurlijk."
"Het verschil met de AI lijkt niet groter dan het verschil tussen collega's onderling"
Je collega's zijn er dus ook mee gaan werken?
"Ik heb ze een beetje overgehaald om ermee te starten. Ze zijn zelf minder bezig met AI, maar ik heb ze geënthousiasmeerd: joh, probeer dit eens, kijk wat het je oplevert. En ze merken het ook. Mijn nieuwe collega, bijna afgestudeerd, zei meteen: het nakijken gaat echt sneller."
Hoe reageerden de leerlingen?
"De eerste keer was er wel wat weerstand. Het was voor hen nieuw om een toets op die manier te maken - op onze middelbare school is papier nog steeds de standaard. Dat kan met Examplary ook, maar wij hebben er bewust voor gekozen om het digitaal te doen. Vanuit onze AI-werkgroep willen we werkdrukvermindering bereiken, en dan helpt het als je niet eerst alles moet inscannen. Bij de tweede keer waren ze er al aan gewend."
Je noemde net dat het nakijken sneller gaat. Hoeveel zit dat bij het maken van de toets zelf?
"Als ik een toets helemaal zelf maak, zonder een methodetoets als basis, dan ben ik normaal anderhalf uur bezig. Met Examplary ben ik er in zo'n twintig minuten doorheen. Daar zit echt een onwijs grote tijdwinst in. Ik upload de PDF van het hoofdstuk en dan pakt de AI de leerstof er goed uit. Het is nog niet altijd de perfecte vraag - dat heb je als je het zelf maakt trouwens ook - maar het niveau is gewoon goed. Mijn collega's zijn er ook tevreden over."
"Van anderhalf uur naar twintig minuten — daar zit echt een onwijs grote tijdwinst"
Wat heeft je het meest verrast aan Examplary?
"De feedback naar leerlingen, dat had ik niet zo verwacht. Als ik hun toetsen teruggeef, zien ze er feedback bij staan. Ik zeg er nadrukkelijk bij: dit is AI-feedback, maar hier kun je echt dingen uithalen. Zeker bij aardrijkskunde moet je uitgebreid en precies zijn in je antwoorden. Als er iets mist, geeft de feedback dat aan - inclusief waarom. Leerlingen zien dan: hé, waarom heb ik niet het volle aantal punten gekregen? Waar ging het mis?"
Gaf je die feedback eerder ook?
"Eerder deed ik dat klassikaal, in het algemeen. Individuele feedback bij elke vraag? Voor 300 leerlingen? Dat was voorheen ondenkbaar. Dan had ik daar één dag per week de tijd voor nodig. Nu staat het er gewoon bij. En ondanks dat het door AI gegenereerd is, staan er goede dingen in. Dat vind ik een hele grote toegevoegde waarde."
"Individuele feedback voor 300 leerlingen — dat was voorheen ondenkbaar"
Als je vooruitkijkt: wat zou voor jullie school nog een groot verschil kunnen maken?
"Differentiatie. Dat is in het onderwijs altijd een ding. Fantastisch in theorie, maar als je 30 leerlingen in je lokaal hebt, ja… dan komt het er in de praktijk niet altijd van. Als je met een tool als Examplary echt kunt zien waar een leerling moeite mee heeft, en je kunt die leerling daar gericht mee verder helpen terwijl een ander juist wordt uitgedaagd. Dat zou echt geweldig zijn. Dat zou differentiatie naar een heel ander niveau tillen."