In 2012 publiceerde Barak Rosenshine, hoogleraar onderwijspsychologie, zijn artikel . Het werd al snel een van de meest gebruikte bronnen onder docenten, omdat het een stevige wetenschappelijke onderbouwing combineert met concrete handvatten om beter les te geven.
De principes werken het best als je ze consequent toepast. Met Examplary trek je ze door naar het oefenen buiten de les.
Begin altijd met een korte herhaling van eerder geleerde stof
Dagelijks herhalen versterkt de verbanden tussen wat leerlingen al hebben geleerd.
In de klas: Besteed 5 tot 8 minuten aan het ophalen van voorkennis en eerder behandelde begrippen, of laat leerlingen elkaars huiswerk nakijken. Richt je daarbij op begrippen die leerlingen paraat moeten hebben en die ze nodig hebben voor wat er nog komt.
Met Examplary: Begin een oefentoets met een belangrijke vraag uit een eerdere toets, of laat Examplary een variant op een eerdere vraag maken. Je kunt ook een oefenruimte helemaal op herhaling richten: voeg er onderwerpen uit eerdere lessen aan toe, en de AI van Examplary wisselt die vanzelf af met vragen over de nieuwe stof.
Presenteer nieuwe stof in kleine stappen en laat leerlingen na elke stap oefenen
Ons werkgeheugen is beperkt, en we leren het best in kleine porties.
In de klas: Kijk bij elk nieuw onderdeel of leerlingen het begrijpen voordat je verdergaat met het volgende, en geef bij elk begrip veel concrete voorbeelden.
Met Examplary: Maak kleine, gerichte oefenruimtes met de stof van hooguit een of twee lessen. Examplary verdeelt je stof automatisch in kleine onderwerpen, zodat leerlingen elk onderwerp apart oefenen en zien hoe goed ze het beheersen.
Stel veel vragen
Docenten die meer van hun instructietijd besteden aan het stellen van vragen, brengen hun stof doorgaans beter over.
In de klas: Stel tijdens je uitleg vragen over feiten en over werkwijzen, en betrek alle leerlingen erbij. In een grote klas kan dat bijvoorbeeld door leerlingen hun antwoord eerst aan hun buurman of buurvrouw te laten vertellen.
Met Examplary: Gebruik oefentoetsen of oefenruimtes met Personagesprek-vragen. Daarin gaan leerlingen in gesprek met een AI-tutor, die hen stap voor stap helpt de stof beter te begrijpen.
Doe voor en geef uitgewerkte voorbeelden
Begin klein als je nieuwe begrippen introduceert: geef eerst een opdracht, werk dan een voorbeeld uit, begeleid het oefenen en laat leerlingen uiteindelijk onder toezicht zelfstandig oefenen.
In de klas: Werk stap voor stap. Doe hardop denkend voor hoe je een bepaalde opgave oplost, en help leerlingen daarna om zelf een vergelijkbare opgave op te lossen.
Met Examplary: Begin met een oefentoets met vragen over een voorbeeldopgave. Laat leerlingen de opgave nog niet oplossen, maar laat ze eerst nadenken over wat er gegeven is en wat er gevraagd wordt. Bouw de vragen zo verder op, en sluit af met een vraag waarin de leerling de opgave helemaal op eigen kracht oplost.
Geef je de vragen in je oefentoets labels, dan zie je in één oogopslag waar leerlingen vastlopen.
Examplary stelt ook voor hoe je leerlingen in drie groepjes verdeelt om verder te oefenen: opnieuw uitleggen, oefenen en verdieping.
Begeleid leerlingen bij het inoefenen
Alleen nieuwe stof aanbieden is niet genoeg. Leerlingen moeten die stof steeds weer oefenen om zich die echt eigen te maken en in hun langetermijngeheugen op te slaan.
In de klas: Geef veel voorbeelden, maar wissel je uitleg ook af met oefenen. Introduceer een nieuw begrip, geef voorbeelden en licht het toe, en laat leerlingen er eerst mee oefenen voordat je verdergaat met het volgende begrip.
Met Examplary: Gebruik hetzelfde bronmateriaal opnieuw voor een nieuwe oefentoets of oefenruimte. Met Examplary maak je met weinig moeite veel goede oefenvragen, meer dan je vroeger zelf had kunnen maken.
Heb je een oefentoets gemaakt en wil je daarop voortbouwen? Dan maak je van die toets een oefenruimte en nodig je je leerlingen met een paar klikken uit.
Controleer of leerlingen de stof begrijpen
Het is belangrijk om regelmatig na te gaan of alle leerlingen de nieuwe stof oppikken, maar in grotere klassen is dat vaak lastig. Daardoor kunnen leerlingen misconcepties ontwikkelen waar je pas bij de volgende toets of het examen achter komt.
In de klas: Stel regelmatig vragen en geef leerlingen een verwerkingsopdracht: laat ze bijvoorbeeld je uitleg in eigen woorden samenvatten, of de stappen of instructies herhalen die je hebt gegeven. Zo moeten leerlingen zelf onder woorden brengen wat ze begrijpen, en leggen ze betere verbanden met andere stof.
Met Examplary: Combineer stof uit een paar verschillende lessen in één oefenruimte. Zo pas je gespreid herhalen en door elkaar oefenen toe, twee beproefde technieken waardoor leerlingen de stof langer onthouden en makkelijker verbanden leggen.
Leerlingen zien zelf hoe ze ervoor staan, en jij krijgt een helder overzicht van de sterke punten en verbeterpunten van elke leerling en van de klas als geheel.
Zorg voor een hoog succespercentage
Leerlingen leren het best als ze het grootste deel van hun oefeningen goed maken. Volgens Rosenshine mikten de meest effectieve docenten op een succespercentage van ongeveer 80 procent: hoog genoeg om zelfvertrouwen en routine op te bouwen, maar met nog genoeg uitdaging om iets van te leren.
In de klas: Geef les in kleine stappen, kijk of leerlingen het begrijpen voordat je verdergaat, en leg het opnieuw uit als te veel leerlingen fouten maken.
Met Examplary: Een oefenruimte past zich aan elke leerling aan. Elke vraag heeft een moeilijkheidsgraad, van beginniveau tot expert, en Examplary kiest de volgende vragen op basis van hoe goed de leerling het per onderwerp doet. Zo krijgt iedereen vragen op zijn eigen niveau: uitdagend, maar haalbaar.
Bied ondersteuning bij moeilijke taken
Bij scaffolding (letterlijk: steigers bouwen) geef je leerlingen tijdelijke steun bij taken die ze alleen nog niet aankunnen, zoals hulpkaarten, checklists of zinsaanzetten. Naarmate leerlingen vaardiger worden, bouw je die steun geleidelijk af.
In de klas: Deel complexe taken op in stappen, geef aanwijzingen of een checklist, en bouw die steun in de loop van de tijd af.
Met Examplary: Begin bij een lastig onderwerp met hints en gestructureerde vragen, en stap over op open vragen naarmate leerlingen zekerder worden.
Een oefenruimte is een goed startpunt: lopen leerlingen vast op een vraag, dan kunnen ze een hint bekijken, en na elke vraag krijgen ze feedback.
Stap uiteindelijk over op een oefentoets waarin de feedback uitstaat. Dan zie je wat een leerling zonder steun kan.
Laat leerlingen zelfstandig oefenen en houd een vinger aan de pols
Door zelfstandig te oefenen raakt kennis geautomatiseerd. Dat werkt alleen goed als leerlingen eerst genoeg begeleid hebben geoefend.
In de klas: Geef leerlingen tijd om zelf te oefenen en houd in de gaten hoe het gaat.
Met Examplary: Oefenruimtes zijn bij uitstek geschikt voor zelfstandig oefenen. Leerlingen oefenen in hun eigen tempo, zo vaak als ze willen, en jij ziet wie er heeft geoefend en waar ze nog moeite mee hebben.
Examplary vat per leerling automatisch de sterke punten en verbeterpunten samen, zodat je weet waar je je volgende uitleg op richt.
Herhaal wekelijks en maandelijks
Door stof over een langere periode regelmatig te herhalen, beklijft wat leerlingen hebben geleerd en halen ze het later makkelijker weer op.
In de klas: Plan aan het eind van elke week en elke maand een herhaling van alles wat tot dan toe is behandeld, en kom in latere lessen terug op eerdere stof.
Met Examplary: Voeg de onderwerpen van de afgelopen weken toe aan een oefenruimte, en Examplary wisselt ze af met nieuwe vragen. Zo herhalen leerlingen gespreid, zonder dat jij elke keer een nieuwe herhalingstoets hoeft te maken of tijd kwijt bent aan het voorbereiden van materiaal.
Wil je toch een herhalingstoets maken? Bouw dan in de loop van de tijd een vragenbank op met vragen over verschillende onderwerpen. Daarmee stel je snel één toets samen, of je laat Examplary er varianten op maken.