Stephanie Holt geeft Engels op Riverside International School in Praag, werkt aan schooltransformatie en schrijft The Educator's Notebook. Onlangs verwoordde ze iets waar we zelf al een tijd naar zochten. Scholen meten hoeveel een leerling heeft opgestapeld. Ze meten zelden of het denken van die leerling zich ontwikkelt, of dat er iets van overgaat naar iets nieuws. Die drie dimensies noemt ze Up, Along en Across. We vroegen haar om ze aan ons uit te leggen.
Up is opstapeling. Hoeveel een leerling weet, hoeveel daarvan klopt, hoe dat zich verhoudt tot de rest van de klas. Het is telbaar, en het is waar bijna elke school over rapporteert. Along is ontwikkeling door de tijd: oefenen, feedback, fouten, een nieuwe poging, en of de verantwoordelijkheid voor het leren langzaam verschuift van de docent naar de leerling. Across is transfer. Of een leerling herkent dat iets wat op de ene plek is geleerd, op een andere plek van pas komt, en die keuze kan onderbouwen.
Eén zin uit haar artikel "We Measure Everything Except the Learning" is ons het meest bijgebleven. "Veel van wat scholen toetsing noemen, is eigenlijk een autopsie," schrijft ze. "We inspecteren het eindproduct als het intellectuele leven er al uit is, stellen vast wat gelukt of mislukt is, hangen er een cijfer aan en archiveren het bewijs." Dat is ongeveer het probleem waarvoor we Examplary hebben gebouwd, alleen scherper verwoord dan het ons zelf was gelukt.
We spraken Stephanie over het model en over waar toetsing naartoe gaat. Hier lees je ons gesprek, en wat we ervan hebben geleerd.
Waar komen Up, Along en Across vandaan?
"Van mijn dochter. Ze studeert Engelse taalkunde in Lancaster, en we hadden zo'n zondagsgesprek dat je krijgt als je moeder docent Engels is. Ze vertelde over een theorie waar ze mee bezig was en waar ik nog nooit van had gehoord. Ik dacht: dat past precies op toetsing. Dus ik ben ermee naar Alexander Harris gegaan, met wie ik samen onderzoek doe, en zei: ik denk dat dit het model is voor toetsing nu AI normaal wordt in de klas."
Waar staan scholen nu?
"Bij Up. Je begint op je vijfde en het enige wat aan het eind telt, is het cijfer, of dat nu het International Baccalaureate (IB), A-levels of de SAT is. Alles daartussen is een poging om een kind zo snel als menselijk mogelijk van hier naar daar te krijgen. Dat is Up-logica. Het is in Leeds de snelweg op gaan en doorrijden naar Londen. Je mist alles wat de moeite waard is en je stopt bij één vreselijk wegrestaurant voor slecht eten. Dat is zo'n beetje het dieet waar onze kinderen op staan. Als docenten hebben we altijd geweten dat het geen goed systeem is."
In Engeland zijn de landelijke examens aan het eind van Key Stage 3 afgeschaft. Gaf dat scholen niet juist meer ruimte om verder te kijken dan het examen?
"Nee. Key Stage 3, dus van elf tot veertien jaar, eindigde vroeger met examens. Nu niet meer, en omdat daar niets meer van afhangt, is het een soort niemandsland geworden. Het is gewoon de aanloop naar de . Het was bedoeld om ruimte te geven. In de praktijk is er alleen een wegrestaurant weggehaald. Meer niet. En dat is ook niet zo gek. Als een school wordt afgerekend op hoe goed ze de GCSE's aflevert, zorgt ze dat ze de GCSE's goed aflevert."
"In de praktijk is er alleen een wegrestaurant weggehaald. Meer niet."
In Nederland zien we iets vergelijkbaars. Docenten vinden formatief evalueren belangrijk, maar heel weinig docenten veranderen echt hoe ze werken, omdat de school wordt afgerekend op het centraal examen aan het eind.
"Daar ben ik het eigenlijk niet mee eens. Als het leerproces goed is, volgen de examenresultaten vanzelf. Elke docent die zijn vak verstaat, kan een examen in ongeveer twee uur aanleren, want het enige wat je aanleert, is de vorm. Dat is niet het belangrijke deel. De echte vraag is wat het examen vraagt. Als het vooral om reproductie draait, gaat het om stampen en doet het proces er helemaal niet toe. Kijk naar het medische toelatingsexamen in India, waar leerlingen bijna alles goed moeten hebben om een plek te krijgen. Dat zegt mij dat de toets niet deugt, niet de leerlingen. Vergelijk dat met het IB. Dat is verre van perfect, maar er zitten onbekende teksten in, dus je komt er niet doorheen op je geheugen alleen. Als je een tekst die je nog nooit hebt gezien niet kunt analyseren, lukt het je niet. Dus het proces moet er zijn."
Stel dat een docent dit leest en anders wil gaan werken. Waar begint die?
"Eerst moet je het accepteren, en dat is best lastig. Als een kind een toets niet goed heeft gemaakt, ga ik er altijd van uit dat ik het op een andere manier moet uitleggen. Het ligt aan mij, niet aan het kind dat niet hard genoeg heeft geleerd. Als je dat eenmaal accepteert, schrijf je je processen opnieuw. Kijk hoe het bedrijfsleven met AI omgaat. De bedrijven die hun manier van werken opnieuw hebben ingericht, doen het beter dan de bedrijven die AI op hun bestaande werkwijze hebben geschroefd. In het onderwijs is het precies hetzelfde. Als je formatief evalueren op een Up-systeem probeert te schroeven, werkt het gewoon niet."
"Als je formatief evalueren op een Up-systeem probeert te schroeven, werkt het gewoon niet."
En wat vraagt het van schoolleiders?
"Het moet van bovenaf komen. De meeste basisscholen die het Britse curriculum volgen, geven helemaal geen cijfers meer. Ze werken met niveaubeschrijvingen: op weg naar de standaard, op niveau, boven niveau, uitzonderlijk. Daarmee voorkom je dat kinderen en ouders zich blindstaren op wat eigenlijk een verzonnen getal is, en je ziet nog steeds duidelijk of een kind extra hulp nodig heeft of juist vliegt. Op mijn vorige school hebben we Key Stage 3 op hetzelfde systeem gezet, zodat het gesprek over voortgang gaat in plaats van over prestaties. Dat is belangrijk, want op het moment dat je een cijfer op een stuk werk zet, leest het kind de feedback niet meer. Dan heeft het geen zin om het erop te zetten. Ze raken alleen maar gefixeerd op het cijfer."
En de leerlingen die al bovenaan staan?
"Als je op prestaties stuurt, maakt de leerling die toch al de hoogste cijfers haalt meestal helemaal geen voortgang, want het gaat al prima. Op hun elfde staan ze bovenaan, drie jaar lang doen ze heel weinig, en dan komen de GCSE's en moeten ze ineens aan de slag. Sturen op voortgang zegt iets anders: je bent goed, maar je kunt nog beter worden."
"Op het moment dat je een cijfer op een stuk werk zet, leest het kind de feedback niet meer."
Dus ze leren nooit hoe ze moeten leren, omdat het nooit hoefde?
"Precies, en met AI wordt metacognitie nog belangrijker. Ik heb er binnenkort een wetenschappelijk artikel over. Toen ik met metacognitieve AI-tutors werkte, deden de goed presterende kinderen niet mee met het metacognitieve deel, omdat hun mindset vastligt en ze al denken dat ze geweldig zijn. Ze raffelden het af en leverden een Up-product op. De midden- en lagere groepen luisterden naar de tutor, en de kinderen die Along gingen, deden het uiteindelijk veel beter. Ik had een meisje van elf dat nog nooit aan vibe coding had gedaan en zichzelf leerde een app te bouwen, omdat de metacognitie haar daarbij hielp. Ze is letterlijk het perfecte voorbeeld voor mijn onderzoek."
Wordt de docent hierdoor minder belangrijk?
"Belangrijker. Veel belangrijker. In een Up-systeem is de docent een bezorger. Je levert kennis af, je levert vaardigheden af, en het werk is behoorlijk saai. Iedereen kan voor een klas staan en voorlezen uit een lesboek, en daarvoor is niemand van ons het onderwijs in gegaan. Hoe minder tijd ik kwijt ben aan met de hand nakijken en uitzoeken wat ik hierna moet behandelen, wat vroeger mijn vak was, hoe meer ik mijn vak kan inzetten om een kind één-op-één te helpen met sociale en emotionele problemen. Zo verandert mijn werk."
Gebruik je zelf AI voor feedback?
"Vanaf het moment dat ChatGPT er was. Ik dacht: hoera! Mijn leerlingen vonden het eerst niet leuk, want ze wilden mij. Dus ik heb uitgelegd wat ze ervoor terugkregen. De feedback die AI kan geven, is veel gedetailleerder en specifieker dan alles wat ik fysiek voor elk kind kan opschrijven, en hij is persoonlijk in plaats van één brede kwast over de hele klas. Ik heb de tijd niet om zo na te kijken. Maar ik zet bij elk stuk een persoonlijke opmerking, een smiley of een 'super gedaan'. Kinderen houden van hun docenten en willen het goed doen voor ze, dus het is belangrijk voor ze dat ik het heb gelezen en het niet alleen in een machine heb gestopt."
"De feedback die AI kan geven, is veel gedetailleerder en specifieker dan alles wat ik fysiek voor elk kind kan opschrijven, en hij is persoonlijk."
Hoe kom je van Along naar Across? Hoe ziet dat eruit in de klas?
"Across bestaat eigenlijk nog niet. Maar ga eens kijken in een kleuterklas. Leerkrachten van de vier- en vijfjarigen plannen hun lessen niet zoals je zou denken. Ze plannen een thema, bijvoorbeeld herfstbladeren, en leggen het leren van de kinderen vast op het moment zelf: een foto, een kort filmpje, een notitie. Om een leerdoel af te tekenen, moet het kind het drie keer hebben laten zien, zoals veters strikken. Ik denk dat we daar naartoe gaan. Als een kind een blad uit elkaar heeft gehaald en geïnteresseerd raakt in de nerven, gaat de leerkracht daar meteen verder met natuuronderwijs. Als een ander kind met een blad zinken of drijven doet, plant de leerkracht voor dat kind, op dat moment. Onze kleuterleerkrachten zijn op dit moment waarschijnlijk de meest vakkundige onderwijsmensen ter wereld."
Dat klinkt lastig met dertig kinderen tegelijk, als elk vak een eigen eiland is.
"Niet als AI je helpt, want we doen het al. Ik heb zelfs klassen van tweeënveertig gehad, en de enige manier is lesgeven in lagen: deze kinderen hebben extra ondersteuning nodig, dit is de middengroep, dit is mijn top. Je behandelt de stof, en op het moment zelf schaal je op en schaal je af. Om te zien waar elk kind staat, gebruik je niveaubeschrijvingen in plaats van percentages. Wat de opdracht ook is, je kunt zeggen: dit laat een overdraagbare vaardigheid bij Engels zien, dat een vaardigheid bij geschiedenis. En ja, vakken zijn eilanden. Daarom wordt het AI. Op de basisschool doet één leerkracht alles, en dat is een belangrijke reden waarom kinderen daar zo goed vooruitgaan. Op de middelbare school valt het uiteen, en is elke vakdocent in feite een eigen AI-agent voor het eigen vak. Waar ik het over heb, is alles samenbrengen, zodat de AI voor Engels de AI voor de mens- en maatschappijvakken voedt, en die weer de AI voor de bètavakken en wiskunde."
Stephanie Holt schrijft The Educator's Notebook. "We Measure Everything Except the Learning" lees je hier.